Heftige boosheid, schurende irritatie. We kennen allemaal momenten waarop we sterker reageren dan de situatie rechtvaardigt. Dat zijn de momenten dat je schaduwkanten de kop opsteken. Denk bijvoorbeeld aan die collega die oeverloos in vergaderingen zit te praten, die vrouw die ongegeneerd zit te flirten, waar je je mateloos aan ergert.
Dat vinden we onprettig. We zien onze schaduw meestal als zwakte, iets om te vermijden. Maar wat als juist daar de sleutel ligt tot meer energie en levendigheid?
Wegduwen kost energie
Normaal duwen we weg wat pijn doet of schaamte oproept, of wat niet past bij het beeld dat we van onszelf willen hebben. Dat begint al als kind: ‘doe niet zo boos!’, ‘denk aan anderen!’ ‘zeur niet!’. Je leert het weg te duwen. Maar wat je wegduwt verdwijnt niet. Het trekt zich terug in je onbewuste en blijft van daaruit invloed uitoefenen. Dat kost energie. Misschien herken je het als vermoeidheid, richtingloosheid of moeite met grenzen stellen. Zonder plek gaat je schaduw autonoom gedrag vertonen. Dat begint klein: cynisme, uitstel, te veel werken of pleasen. Blijf je structureel weigeren om daar naar te luisteren, dan kan de psyche grover ingrijpen: een burn-out, een relatiebreuk. Je systeem zet je stil omdat je koers niet meer klopt.
Terug naar jezelf
In je schaduw ligt ook kracht: de woede, die grenzen bewaakt. De luiheid, die rust neemt wanneer het kan. Het egoïsme, wat gezonde zelfzorg heeft. Laat je deze delen weer toe, dan komt je levenskracht vrij. Bij SOUL at Work begeleiden we mensen die de moed hebben om contact te maken met wat ze lang hebben weggestopt. En die zien dat precies dit is wat hen sterker gaat maken.
Waar komt dit vandaan
Jung beschreef de psyche als een gelaagd geheel: bovenop je bewuste zelf, daaronder het 
onbewuste, en daarin je schaduw. Alles wat je ooit hebt weggestopt omdat het niet veilig voelde, leeft daar nog. Schaduw is geen ‘donker iets’ dat groter wordt als je ernaar kijkt. Het is geblokkeerde energie. En wat je niet wilt zien in jezelf, zie je vaak het scherpst terug in de ander.
Zo herken je ‘m
Je schaduw meldt zich zelden als een nette lijst eigenschappen, maar via lading. Via deze ingangen manifesteert het zich vaak:
>De ergernis of het voetstuk.
‘Man, wat is die irritant’ of ‘Wauw, wat is die fantastisch’.
>Waar je jezelf kleiner maakt dan nodig is.
De automatische ‘sorry’, het inslikken, het vermijden van conflict.
>Dromen en symbolen.
Het onbewuste spreekt in beelden, niet in redeneringen. Dromen zijn uitstekende aanwijzingen voor de schaduw.
>Lichaamssignalen.
Je lichaam liegt niet, maar het praat ook niet letterlijk. Spanning, moeheid, gevoelloosheid.
Wat je vervolgens kunt doen
Een aantal stappen, uitgewerkt met een persoonlijk voorbeeld; ‘ik neem niet teveel ruimte in en kan me flink storen aan mensen die dat wel doen.’
1. Herken de lading en je gebruikelijke reactie
Je zit in overleg en een collega neemt uitgebreid het woord, praat door ook als iemand anders iets wil zeggen. Ik kan me dan ergeren, word zelfs ongemakkelijk, meer soms dan de situatie rechtvaardigt. Mijn gebruikelijke reactie: ik zeg niets, trek me terug, en denk; ‘wat een ruimte neemt ie in.. .’
2. Benoem de onderliggende emotie, in plaats van die weg te duwen
Onder de ergernis zit, als ik goed kijk, ook iets van jaloezie. Of verlangen: ik zou zelf ook wel eens zo vanzelfsprekend ruimte willen innemen, zonder eerst te checken, me te verexcuseren en me ongemakkelijk voelen dat anderen dan minder kunnen zeggen of dat ik word afgekeurd op wat ik zeg.
3. Voel die in je lijf
Waar voel ik dat? Een druk op mijn borst als je denkt aan zelf het woord nemen. En een licht dichtgeknepen keel. En dan even daarbij blijven, zonder het meteen te willen weg te duwen.
4. Onderzoek waar je het van herkent
Ik ga terug naar onze keukentafel, toen ik klein was. Het moment om iets te delen. Dan begon ik een verhaal en hield ik er snel mee op nadat mijn oudere broer sneerde; ’tssss, waar heb jij het nou over dombo’. Of mijn leraar die zei ‘doe niet zo druk’ als ik enthousiast mijn verhaal deed. Ik besloot dat het beter voelde om anderen aan het woord te laten. Ergens werd ‘ruimte innemen’ onveilig of ongepast en dat deel ging op slot.
5. Gebruik je schaduwkracht
Meer balans in ruimte geven en innemen. Op het moment dat ik weer in overleg zit en ik krijg of neem het woord en ik merk dat ik me ongemakkelijk voel; dan neem ik dat kleine Aurélietje op mijn schoot die zich kleiner maakte, ik visualiseer dat ik haar een liefdevolle omhelzing geef en adem nog eens goed door en blijf bij het ongemak en kijk wat ik wil vertellen. Niet om het op wilskracht te doen, maar om te voelen hoe het is om die kracht zelf, in mijn eigen maat, toe te laten.
Wanneer je op deze manier je schaduwkanten aan het licht brengt, kan er eerst van alles voelbaar worden: verdriet, angst, spanning. Geen terugval maar beweging. Je lichaam laat los wat het lang heeft vastgehouden.
De beloning: levensenergie
Schaduwwerk gaat niet over jezelf verbeteren, maar over jezelf terughalen. Alle delen van jezelf weer een plek geven, zodat de energie die eerst in onderdrukking vastzat, weer beschikbaar komt voor je richting en levenskracht. Er ontstaat bijvoorbeeld meer keuzevrijheid waar je eerder automatisch reageerde, meer energie die voorheen vastzat in controle, schaamte of projectie.
Schaduwwerk maakt je niet perfect, wel vollediger. De vraag is niet óf je een schaduw hebt. De vraag is: ben je bereid om ernaar te kijken?
Neem contact op voor een vrijblijvende kennismaking hoe SOUL at Work je kan ondersteunen. aurelie@soulatwork.nl / 06-12749397
Of meld je aan voor onze unieke Creativity Retreat in Frankrijk.