Vergelijken. We doen het allemaal. Je scrollt door Instagram en ziet iemand die precies doet wat jij ook graag zou willen. Een collega presenteert met zoveel flair dat jij jezelf ineens middelmatig vindt. Waarom bereiken je vrienden moeiteloos waar jij zo hard voor moet werken?
Voor je het weet, voelt het alsof je achterloopt, alsof je tekortschiet. Maar waarom doen we dit eigenlijk, vergelijken? En belangrijker nog: hoe kom je er weer uit?
Waarom vergelijkt ons brein?
Vergelijken is geen persoonlijk zwaktebod, maar een overlevingsmechanisme. Ons brein is continu bezig met scannen: waar sta ik ten opzichte van anderen? In de oertijd had dit nut – je wilde weten of je veilig was in de groep. Wie te zwak of te langzaam was, liep gevaar.
Vandaag is dat mechanisme nog steeds actief, maar de context is veranderd. Sociale media, prestatiemaatschappij: ons brein heeft nooit eerder zoveel referentiepunten gehad. En het probleem? We vergelijken onszelf vooral met mensen die het beter doen dan wij.
Wat gebeurt er als we vergelijken?
Vergelijken kan twee kanten op:
🔥 Inspiratie: Soms kan het motiveren. Je ziet iemand die iets bereikt wat jij ook wilt, en het zet je aan tot groei. Ik geloof in de positieve kracht van rolmodellen.
🔥 Zelftwijfel: Maar vaak werkt het verlammend. Het voedt het gevoel van ‘niet goed genoeg zijn’ en activeert stress. Je voelt je kleiner worden, minder capabel. Je focus verschuift van wat jij nodig hebt naar waar je minder in bent dan anderen. En daar staar je je blind op, voor de rest heb je weinig oog.
Hoe doorbreek je de negatieve effecten van vergelijken?
⚡ Zelfzorg en compassie
Zelfcompassie is het tegengif tegen vergelijken. In plaats van jezelf te veroordelen, kun je leren jezelf toe te spreken en te behandelen zoals je dat bij een goede vriend(in) zou doen. Vraag jezelf: “Hoe zou ik iemand anders in deze situatie steunen? Hoe kan ik het wat prettiger maken?”
Daarnaast werkt het verzachtend om mild naar de ander te kijken. Als je woede of jaloezie voelt: ‘Let them’, zoals Mel Robbins in haar gelijknamige boek zegt. Gun het of laat het bij de ander.
⚡Omring jezelf met een aantal fans
Verzamel mensen om je heen die jou écht zien en waarderen. Zij kunnen je goed helpen om je eigen pad te blijven volgen, zeker als je jezelf even kwijt bent. Spreek met ze af dat je ze op dat soort momenten even kunt bellen om jou te herinneren aan je eigen kwaliteiten.
⚡ Dankbaarheid als anker
Vergelijken trekt je blik naar buiten: naar wat een ander heeft en focust daar op. Dankbaarheid brengt je terug naar jezelf. Door bewust stil te staan bij wat wél goed gaat en waar jij blij mee bent, verandert je perspectief.
Jouw pad is uniek
We zijn allemaal zo anders. En we hebben allemaal ons eigen pad te bewandelen. Met ieder z’n unieke kwaliteiten en eigen levensloop die je weer op een hele andere plek terecht doen belanden dan een ander.
Dus enjoy the ride! En as je in vergelijken vervalt – wat onherroepelijk zal gebeuren – stel jezelf de vraag: wat heb ik nu nodig om me beter te voelen? 🌿